Dział O JURZE - Historia - Orle Gniazda, geneza

na podstawie
[Dawna linia obronna Jury... J. Bogdanowski Ochrona Zabytków 4(67)XVll Warszawa 1964]

Plan sytuacyjny szlaków komunikacyjnych i sieci osadniczej na terenie Wyżyny Krk.-Częst.

zarys

  1 - Mstów
  2 - Olsztyn
  3 - Lelów
  4 - Żarki
  5 - Mrzygłód
  6 - Włodowice
  7 - Kromołów
  8 - Ogrodzieniec
  9 - Żarnowiec
10 - Wolbrom
11 - Miechów
12 - Olkusz
13 - Sławków
14 - Będzin
15 - Chrzanów
16 - Nowa Góra
17 - Tenczyn
18 - Oświęcim
19 - Bobrek
20 - Lipowiec
21 - Tyniec
22 - Skawina
23 - Skała
24 - Koziegłowy
25 - Siewierz
26 - Kraków
27 - Częstochowa

 
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII

  Legenda :
- większe miasta
- miasteczka
- punkty obronne
- węzłowe punkty obronne przy przejściach naturalnych (doliny, przełęcze)
- zewnętrzny skraj lini obronnej
- drogi i naturalne przejścia przez Jurę
- przebieg głównych dróg w XIV-XVIw.
- przypuszczalny przebieg dróg po linii naturalnych przejść

Głównych przyczyn powstania Orlich Gniazd, czyli systemu zamków i strażnic, należy szukać w czasach rozbicia dzielnicowego Polski.
Od ustanowienia testamentu Bolesława Krzywoustego Śląsk stopniowo poddawał się wpływom Luksemburgów często nastawionych nieprzychylnie do swoich północno - wschodnich sąsiadów.
Z polityką książąt śląskich związana była także konieczność ustanowienia nowego szlaku komunikacyjnego z Krakowa do Wielkopolski. Od XIII wieku omija on Śląsk i biegnie wzdłuż głównego grzbietu Wyżyny.
Powyższe uwarunkowania skłoniły władców panujących w XIII - XIVw., a w szczególności Kazimierza Wielkiego, do rozbudowy istniejących i budowy ponad 30 nowych zamków strzegących granic państwa i bezpieczeństwa podróżnych.
Ponieważ dawniej korzystano z naturalnych traktów komunikacyjnych (doliny, przełęcze itp.), linia umocnień zasadniczo pokrywa się z siecią dolin i skalistych wzniesień.
Od południa (dol. Wisły) i zachodu (dol. Przemszy, Warty) granicę stanowiły rozlewiska rzek i wysoka krawędź (kuesta) Jury. Wzdłuż niej biegła główna droga z Krakowa i Olkusza, połączona poprzecznymi szlakami przecinającymi grzbiet Wyżyny ze traktem Mstów - Lelów - Kraków. Całość była strzeżona przez system królewskich i prywatnych zamków, strażnic, oraz umocnień miejskich (Olkusz, Lelów).

Z wyjątkiem nielicznych fragmentów gdzie podaję autora, wszystkie teksty, zdjęcia, kod i layout na stronach www.jurapolska.com, www.jurapolska.pl, www.kajakiempopilicy.pl są mojego autorstwa i wykorzystanie ich na jakimkolwiek polu możliwe jest tylko i wyłącznie po uzyskaniu pisemnej zgody.

JuraPolska.com - z nami poznasz Jurę


2001-2018 © Michał Demel
tel. 692 47 58 25 lub 602 29 58 24
JuraPolska.com & KajakiemPoPilicy.pl