Kuleczki znalazłem zupełnie przypadkowo w dołach wykopanych przez leśników w Lasach Pradelskich. Trzymali tam sadzonki sosnowe. Kuleczki te leżą luźno w piasku i wyraźnie się odróżniają kolorem bo są brunatne. Często znajdowałem te kuleczki na piaszczystych drogach leśnych np.: całkiem sporo znalazłem na drodze z Solcy do Siedliszowic. Trafiają się też w licznych piaskowniach w Trzcińcu (kolonia za Górą Ołudzką). Dobrze się ich szuka po ulewnych deszczach, są wymulone i czyste.
Moje zainteresowanie tymi kuleczkami jest ściśle związane z hutami w Pradłach - dlaczego, bo te kuleczki to całkiem niezła ruda żelaza. Jestem prawie pewien że początkowo hutnicy pradelscy pozyskiwali rudę w ten sposób. Oczywiście kuleczki (konkrecje hematytowe) znajdowali przy okazji, bo woleli znaleźć większe kawały. Dowodem na to że w Pradelskich hutach wytapiano rudę pozyskiwaną z Lasów Pradelskich jest fakt występującej na hałdach afanitowej (szklistej) szlaki krzemionkowej. Szkliwo takie powstaje gdy gorącą wytopioną rudę silnie zapiaszczoną wrzucimy do wody czyli do rzeki Krztynii.
Specjalnie geologicznych prac naukowych na ten temat nie ma, ale udało mi się pogrzebać i znalazłem jeden staroć z 1948r.
(fragment pracy Witolda Cezariusza Kowalskiego "SZKIC GEOLOGICZNY UTWORÓW KREDOWYCH W OKOLICY SOLCY" Państwowy Instytut Geologiczny Biuletyn 51.
STRATYGRAFIA Albu
...Następny poziom stanowią piaski i piaskowce Inoceramus concentrikus. Piaskowce nie tworzą nigdy rozciągających się na większym przestrzenie poziomów. Są to tylko miejscowe scementowania piaszczystej masy skały zasadniczo nie scementowanej. Scementowane piaskowce tworzą wypreparowane przez erozję, nieraz malownicze , strome skałki rozrzucone bezładnie w terenie, jak to ma miejsce w lesie między Pradłami a Trzcińcem lub między Dobrakowem a Solcą. Gdy piaskowce te pokrywa piasek, to wtedy górna ich powierzchnia jest bardzo ostra, bardzo wyraźna i nadzwyczaj nieregularna, pełna nabrzmień i guzów, fantastycznych nieraz kształtów, za to dolnej powierzchni bardzo często nie można zauważyć, gdyż stopniowo skała staje się coraz mniej scementowana, przechodząc wreszcie w piasek. Mamy tu więc wszystkie typy przejścia, od sypkiego piasku, przez kruchy ścierający się piaskowiec do zlewnego twardego piaskowca kwarcytowego. Miejscowi mieszkańcy obserwują, że „kamień” ten twardnieje na powietrzu i uzyskują go dla celów budowlanych. S u j k o w s k i uważa że jest to wywołane szybką regeneracją ziarn kwarcu, dzięki czemu piaskowce przechodzą w kwarcyty. Przełam piaskowców nierówny ziarnisty.
Piaski są kwarcowe, bezwapienne, słabo glaukonityczne. Posiadają cały szereg minerałów ciężkich, których poznanie i interpretacja doprowadziły S u j k o w s k i e g o do wniosku o pochodzeniu tego materiału z hipotetycznego masywu na S od Krakowa. Barwa piasków i zawartych w nich piaskowców jest zmienna od jasno szarej do brunatnej, w skutek różnej zawartości i różnego stopnia utlenienia związków żelaza w nich zawartych.
Prawie wszędzie w Soleckim między osadami różnych pięter kredy znajdują się kuliste, brunatne konkrecje żelaziste o średnicy 1 – 10 cm. Bardzo często są one wewnątrz puste, a zbudowane są bądź z ziarn żwirku, bądź piasku, scementowanych lepiszczem żelazistym (hematyt lub czasem limonit). Konkrecje te są na powierzchni wygładzone, czasem błyszczące, ze sterczącymi tu i ówdzie ziarnami pisku lub żwiru. Ze stanu ich powierzchni i z występowania w różnych piętrach kredy, można wnioskować że są na wtórnym złożu i że są wieku albskiego, świadcząc być może, o gorącym, wilgotnym klimacie dolnej kredy (S u j k o w s k i)...
Załączniki: |

szlaka kwarcowa - z hałdy w Pradłach.jpg [ 55.72 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

ruda żelaza z lasów pradelskich.jpg [ 85.58 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

ruda z widocznymi ziarnami kwarcu.jpg [ 85.91 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

ruda1.jpg [ 104.39 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

piaskowiec silnie zażelaziony.jpg [ 99.97 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

konkrecje hematytowe albu z Trzcińca.jpg [ 89.14 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

geoda hematytowa w krzemieniu.jpg [ 90.3 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

24 calowa kuleczka.jpg [ 152.65 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

kapliczka w Solcy.jpg [ 97.94 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

Kuestowa Góra Ołudzka.jpg [ 158.29 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

Profil Góry Ołudzkiej.jpg [ 149.8 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

Żelaziste piaski albu.jpg [ 174.06 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|

W takim lesie poza grzybami znajdziesz także kuleczki.jpg [ 79.09 KiB | Przeglądane 15990 razy ]
|
|